Keuze voor 0 euro vrijwillig eigen risico bij zorgverzekering kan ook verklaard worden door ‘default-optie’

In een interessante column in het NRC van zaterdag 26 mei 2012 gaat Marike Stellinga in op een onderzoek waaruit blijkt dat weinig Nederlanders kiezen voor een hoger vrijwillig eigen risico (tot 500 euro) bij de zorgverzekering. Terwijl dat specifiek voor veel jonge (<44 jaar) mannen zeker een rationele keuze zou zijn. Je betaalt dan immers minder zorgpremie. Het effect daarvan kan zeker opwegen tegen het hogere eigen risico. Het onderzoek is uitgevoerd door Janko Gorter en Paul Schilp en ook als DNB Working Paper gepubliceerd.

Waarom zo weinig vrijwillig eigen risico?

In haar column is Stellinga op zoek naar een verklaring voor dit fenomeen. Ze legt een link met de theorie dat mensen in kleine open economieën meer bescherming zoeken tegen risico. Door de afhankelijkheid van de wereldhandel is er al risico genoeg. Dit zou een verklaring kunnen zijn.

Een meer plausibele verklaring lijkt mij toch dat men de 0 euro vrijwillig eigen risico ziet als de ‘default optie’. Vanuit de school van de behavioral economics weten we dat mensen vaak helemaal niet zo rationeel zijn. Dat blijkt uit een sterke preferentie van de default-keuze.

Dat doet zich des te sterker voor bij ingewikkelde aankoopbeslissingen. Een klassiek voorbeeld daarbij zijn verzekeringsproducten. Zo schrijven R.H. Thaler en C.R. Sunstein in hun boek Nudge (een klassieker uit de behavioral economics school; 2009, p.84):

Notice first that many insurance products have all of the fraught features that we have sketched. The benefits from holding the insurance are delayed, the probability of having a claim is hard to analyze, consumers do not get useful feedback on whether they are getting a good return on their insurance purchases, and the mapping from what they are buying to what they are getting can be ambiguous.

Ten aanzien van de default-keuze zeggen zij (p.93):

For reasons we have discussed, many people take whatever option requires the least effort, or the path of least resistance.

0 Euro vrijwillig eigen risico is de default-optie, de weg van de minste weerstand

Mijn vermoeden dat de 0 euro vrijwillig eigen risico gezien wordt als de default-keuze, en daarom zo vaak voorkomt (in 94,9% van de gevallen, zie p. 7 van de DNB Working Paper), terwijl deze niet zo vaak optimaal is, zie ik ook terug in het onderzoek van Gorter & Schilp waar ze schrijven (op p.23):

In reference-dependent models, which build from prospect theory (Kahneman and Tversky 1979, 1992), risky prospects are evaluated in isolation. Such decision-making has been labeled narrow framing, narrow bracketing, or myopia (Rabin and Thaler 2001). If small stake gambles are indeed evaluated in isolation and around a specific reference point, decision-making is dominated by gain-loss utility instead of the classical notion of outcome-based utility. The reference point is typically the status quo, which is being insured and having a €0 voluntary deductible in the current context, given the mandatory nature of basic health insurance and the low demand for nonzero voluntary deductibles. With this reference point, the payment of health insurance premium is planned and therefore not evaluated as a loss. Out-of-pocket expenses are, however, evaluated as losses. This brings us to a final important ingredient of reference-dependent utility models: loss aversion, i.e. agents are more sensitive to losses than they are to equivalent gains (e.g. Diecidue and Wakker 2001). In such a set-up, people are expected to be significantly risk averse over modest stakes.

De onderzoekers noemen de 0 euro vrijwillig eigen risico het ‘referentiepunt’. Door dit te vertalen naar de ‘default-optie’ is er al voldoende verklaring waarom dit de dominante keuze is.

Advertenties

Over Folpmers
Financial Risk Management consultant, manager van een FRM consulting department, bijzonder hoogleraar FRM

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s