Horrormeldingen van woede-economen

Het echte eurodebat wordt niet gevoerd tussen vertegenwoordigers van de zuidelijke en de noordelijke eurolanden, maar binnen Duitsland. Tussen Duitse economen en Duitse politici.

Een groep economen rond de invloedrijke professor Hans-Werner Sinn, directeur van het IFO instituut (een onafhankelijke Duitse economische denktank), heeft in de Frankfurter Allgemeine van 5 juli 2012 een oproep geplaatst aan de Duitse medeburgers. Zij vrezen dat de tijdens de EU-top van eind juni 2012 besloten bankenunie leidt tot een socialisering van schulden. Een dergelijke socialisering brengt een enorm moral hazard probleem met zich mee. Bovendien is het de vraag of de Europese overheden, via het ESM, wel de bankschulden kunnen garanderen. Sinn c.s. wijst erop dat in de eurozone de bankschulden met 9,2 biljoen euro driemaal zo groot zijn als de staatsschulden (3,3 biljoen euro). Het beschermen van de bancaire schulden die zijn aangegaan door de Europese banken (inclusief de zwakkere banken), overstijgt de mogelijkheden van de stabiele eurolanden.

Sinn c.s. is sceptisch over de kans dat effectief Europees bankentoezicht wordt ingericht voordat het komt tot deze socialisering van de bankenschulden. Hier spelen namelijk voorzienbare governance problemen, aangezien de meerderheid van de landen in de eurozone getroffen is door de schuldenproblematiek. Ook de president van de Duitse centrale bank Jens Weidmann heeft gewaarschuwd de moeilijkheden bij het opbouwen van de bankenunie niet te onderschatten (F.A.Z. 7 juli 2012).

De oproep is aan de Duitse burgers: spreekt hierover met uw politieke vertegenwoordigers. De oproep is inmiddels door meer dan 200 Duitse economen ondertekend.

Reactie van de Duitse politiek – en van collega’s

De Duitse politiek heeft ongebruikelijk scherp gereageerd op de oproep van de economen. Zo noemde de Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble de brief ‘schandelijk’ en beschuldigde hij de economen van ‘verwarring zaaien’. Ook spreekt hij van ‘Horrormeldungen’.

Ook sommige Duitse economen keren zich tegen hun collega’s rond Sinn. Econoom Peter Bofinger duidt de groep van Sinn aan als ‘Wutökonomen’, die dan maar beter gelijk kunnen zeggen dat ze het uiteenvallen van de eurozone wensen. Er is inmiddels ook een alternatieve groep economen met een eigen oproep en zelfs een derde groep.

Eine Antwort auf die Kritiker

Sinn heeft op 10 juli 2012 in de Frankfurter Allgemeine gereageerd op de reactie van de Duitse politiek.

Het is niet het eind van de wereld als insolvabele banken omvallen en zowel aandeelhouders als obligatiehouders hun verlies moeten nemen. Zij zijn bewust een investeringsrisico aangegaan door deze stukken te kopen. Sinn c.s. vreest dat als banken kunstmatig in de lucht worden gehouden door middel van geconditioneerde steun (de EU top spreekt van ‘appropriate conditionality’), er een spel zal ontstaan waarin steeds weer opnieuw wordt onderhandeld over de condities, en deze losser en losser worden, terwijl de draagkrachtige landen voor steeds grotere sommen de funding van het ESM moeten garanderen en aanvullen. Ook Bundesbank president Jens Weidmann heeft gewaarschuwd dat schulden steeds meer gesocialiseerd worden, terwijl de bijbehorende regels steeds zwakker worden (F.A.Z. 7 juli 2012).

In de reactie wijst Sinn het verwijt van verwarring zaaien van de hand door de tekst van de EU top van 29 juni 2012 erbij te nemen. Daarin staat letterlijk dat, nadat een effectief Europees bankentoezicht is ingericht, het ESM de mogelijkheid heeft de banken direct te rekapitaliseren. Belangrijk is dat deze hulp direct vanuit het ESM wordt gefinancierd en dus niet via de lidstaten. De rekapitalisering heeft zo geen invloed op de staatsschuld. Althans boekhoudkundig. Het is belangrijk te realiseren dat het ESM zelf gefinancierd wordt door de EU lidstaten aan de hand van gestort kapitaal en gecommitteerd kapitaal. Het oplopen van de garanties die ook de Nederlandse staat hiermee afgeeft, is een zorg op zich zelf. Inmiddels heeft het ESM ook zijn positie als geprefereerde crediteur (‘seniority status’) verloren wat betekent dat het ESM achter het IMF komt en naast de andere schuldeisers staat mocht een bank toch omvallen.

Karlsruhe

Het is voor een democratie gevaarlijk als politici de discussie dood willen slaan. De verontwaardiging zoals geuit door Schäuble doet denken aan de oproep van eurocommissaris Neelie Kroes die in november 2011 aangeeft dat al het gespeculeer rond een meer beperkte eurozone gevaarlijk is. Ik zou juist zeggen dat het een gevaarlijk signaal is als politici zelf de situatie niet meer helder kunnen uitleggen, waarna zij anderen betichten van verwarring zaaien en het debat willen doodslaan.

Intussen zijn alle ogen op het Constitutionele Hof te Karlsruhe gericht. Dit rechtscollege toetst de grondwettelijkheid van de Duitse ESM-gerelateerde wetten. Klagers bij dit hof stellen dat de automatische ESM funding door de EU lidstaten de autonomie van het Duitse parlement over de staatshuishouding buiten werking stelt. De Duitse president Joachim Gauck heeft aangegeven dat hij ‘blij’ is met de klachten die tot Karlsruhe hebben geleid. Hij ondertekent waarschijnlijk pas de wetsvoorstellen nadat Karlsruhe een positief oordeel velt.

De zaken komen bij elkaar nu Karlsruhe ook Sinn als deskundige heeft gehoord. Sinn heeft tegenover het hoogste Duitse rechtscollege aangegeven de EU met het ESM een ‘Fass ohne Boden’ te vinden. Dat is niet mis te verstaan.

Het werkelijke debat gaat erover hoe geloofwaardig het is dat een effectief Europees toezicht kan worden ingericht waardoor de verliezen van zuid-europese banken niet zonder meer via het ESM worden afgewenteld op de belastingbetalers van de meer solide eurolanden. De argumenten die in deze discussie worden ingebracht door Sinn c.s., zijn het waard daarbij betrokken te worden. Deze argumenten ‘schandelijk’ te noemen is het democratisch proces meer dan onwaardig.

 

Zie ook:

Garanties: waarom hoeft een bankierende overheid zich niet aan Basel II te houden?

Geboren, de eurobond, op 29 juni 2012

Advertenties

Over Folpmers
Financial Risk Management consultant, manager van een FRM consulting department, bijzonder hoogleraar FRM

2 Responses to Horrormeldingen van woede-economen

  1. Pingback: Geboren, de eurobond, op 29 juni 2012 « Folpmers

  2. Pingback: Garanties: waarom hoeft een bankierende overheid zich niet aan Basel II te houden? « Folpmers

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s