Defined Benefit Pensioenrisico en Basel III: in het beste geval doet het geen pijn

Hoe zit het met de vermogens van bank en pensioenfonds wanneer een bank een defined benefit pensioenfonds heeft? De conclusie is dat het in het beste geval geen pijn doet. In eerste instantie wordt de vermogenspositie van het pensioenfonds betrokken bij de balans van de bank (zoals bij elke onderneming).

In Basel III wordt echter in het kader van de verplichte aanpassingen (regulatory adjustments) aangegeven dat het bufferkapitaal (common equity Tier 1 kapitaal) verrekend dient te worden voor de ‘net defined benefit pension assets’. (art. 69)

Dit betekent dat bij een dekkingsgraad van meer dan 100% het surplus van assets boven liabilities (de ‘net assets’) in eerste instantie bij het bufferkapitaal is opgeteld, maar het dan weer van Basel III eraf moet worden gehaald. De vermogensaftrek wanneer de dekkingsgraad lager dan 100% is, wordt echter niet ongedaan gemaakt.

Verwerken van de pension fund net assets

De Basel III tekst geeft aan waarom de net assets eigenlijk bij het bufferkapitaal van de bank kunnen worden opgeteld (art. 77):

Their only value stems from a reduction of future payments into the fund.

Met andere woorden: de net assets van het pensioenfonds zijn een vermogenscomponent voor de bank omdat een goed gevulde pensioenpot een positieve waarde voor de bank inhoudt, aangezien dit tot lagere premiekosten kan leiden in de toekomst. Een nogal vergezochte redenering en daarom is het niet verwonderlijk dat nu in Basel III wordt gesteld dat de bank deze net assets weer van het bufferkapitaal moet aftrekken voor het kwantificeren van het Tier 1 kapitaal. Dit is zeker terecht want het is niet voor te stellen dat de bank, wanneer deze in solvabiliteitsproblemen verkeert, kan terugvallen op de assets van het pensioenfonds (art. 77):

This treatment addresses the concern that assets arising from pension funds may not be capable of being withdrawn and used for the protection of depositors and other creditors of the bank.

Enron

Dat deze net assets van het pensioenfonds buiten bereik liggen van de bank is maar goed ook. De net assets zijn ook helemaal niet bedoeld als kapitaal dat de verschaffers van vreemd vermogen aan de bank moet beschermen; ze zijn bedoeld als pensioenkapitaal voor de (ex) werknemers van de bank. Deze strikte scheiding is belangrijk om Enron-achtige taferelen te voorkomen waarbij de vervlechting van onderneming en pensioenfonds zo ver ging dat met het faillissement van Enron in 2001 de werknemers van Enron niet alleen hun baan kwijtraakten maar ook hun pensioen.

Het is dus volkomen terecht dat Basel III verbiedt om de net assets bij het bufferkapitaal van de bank op te betrekken.

Pijn blijft

Is de dekkingsgraad lager dan 100%, dan geldt er geen aanpassing in het kader van Basel III. Dat betekent dat de aftrek op het bufferkapitaal gewoon blijft staan. Zo moeten we denk ik artikel 76 interpreteren:

Defined benefit pension fund liabilities, as included on the balance sheet, must be fully recognized in the calculation of the Common Equity Tier 1 (ie Common Equity Tier 1 cannot be increased through derecognizing these liabilities).

Deze asymmetrie betekent dat een DB pensioenregeling voor de bank in het beste geval geen pijn doet.

Hoeveel pijn de onderdekking van het DB pensioenfonds kan doen, kwam naar voren in een interessant onderzoek van Rijksuniversiteit Groningen prof. dr. Ralph ter Hoeven. Daarbij is specifiek gekeken naar de nieuwe pensioenstandaard IAS 19R die vanaf 1 januari 2013 ondernemingen verbiedt de actuariële mee- of tegenvallers uit te smeren. Momenteel zijn dat natuurlijk met name tegenvallers als gevolg van de lage rekenrente en de toenemende levensverwachting.

De vermogensdaling als gevolg van pensioenfondsen die onder water staan, kan zo’n grote impact hebben op de onderneming dat het leidt tot ontslagen. Zo heeft Philips deze week bekend gemaakt dat IAS 19R mede heeft geleid tot het schappen van 2200 banen. En voor Post NL geldt dat deze onderneming ultimo 2011 een uitgesteld actuarieel verlies heeft dat meer dan het dubbele bedraagt van het eigen vermogen!

Absurd

De hele situatie heeft iets absurds. In de enorme ijver de pensioendeelnemer te beschermen met een DB regeling (gegarandeerde toezegging) staat de deelnemer uiteindelijk op straat. Is dat het allemaal waard, of wordt ook langs deze weg wederom de onhoudbaarheid van het DB systeem aangetoond?

Advertenties

Over Folpmers
Financial Risk Management consultant, manager van een FRM consulting department, bijzonder hoogleraar FRM

2 Responses to Defined Benefit Pensioenrisico en Basel III: in het beste geval doet het geen pijn

  1. Hi Marco,

    Je betoog lijkt eerst alleen over banken-pensioenfondsen te gaan met defined benefit maar later betrek je IAS 19R erbij en lijkt het zich te verbreden tot de onder IAS 19R vallende bedrijven. Lees ik dat goed?

    En hoe zit het met bedrijven met CDC in dit kader?

    Overigens denk ik meer in de richting van de absurditeit van het toezicht, de doorgedraaide regelgeving en de onhoudbaarheid daarvan.

    Met vriendelijke groet,
    Alec Balledux AAG

    • Folpmers says:

      Beste Alec,

      Dank voor je reactie. Je hebt helemaal gelijk dat het betoog begint bij banken en gaandeweg verschuift naar IAS19. Wat ik wil aangeven is dat er reden is om kritisch te kijken naar het integreren van de net DB assets op de balans van de sponsor. Voor banken in ieder geval zie je dat Basel III de integratie bij positieve net DB assets weer ongedaan maakt bij het bepalen van het bufferkapitaal. Terecht, lijkt me. Daarnaast kun je je überhaupt afvragen of de afhankelijkheid tussen sponsor en pensioenfonds wel wenselijk is als de actuariële verliezen dermate materieel zijn dat ze het voortbestaan van de sponsor bedreigen, zeker nu deze verliezen niet meer uitgesmeerd kunnen worden. Ik denk dat het logischer is de kritiek te richten op het DB systeem dan op IAS19.
      Groet, Marco

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s