Dreigende wolken boven woningsecuritisaties vanuit Basel

Nieuwe regels van het Basel comité bedreigen het Nederlandse model waarin banken hun woninghypotheken via securitisatie van de balans kunnen brengen. Het aankopen van de verpakte leningen wordt een stuk minder aantrekkelijk aangezien het kapitaalsbeslag daarop fors hoger komt te liggen. Het zal daardoor dan ook moeilijker worden om de pakketten kwijt te kunnen.

Het FD schrijft hierover op donderdag 27 december 2012:

Volgens de nieuwe plannen moeten andere, veelal buitenlandse banken die gebundelde Nederlandse hypotheken willen kopen, tot tien keer meer bufferkapitaal aanhouden voor zo’n belegging.

De situatie is echter nog dramatischer. De vermeerdering van het kapitaalsbeslag kan zelfs oplopen tot meer dan 20 keer, zoals uit onderstaande figuur blijkt.

multiplier extra RWA nieuw securitisatie framework ten opzichte van oud securitisatie framework (Ratings Based Approach)

multiplier extra RWA nieuw securitisatie framework ten opzichte van oud securitisatie framework (Ratings Based Approach)

 

Wat gebeurt er bij securitisatie?

Bij securitisatie neemt de bank zijn leningen van de balans af door ze te verkopen aan een Special Purpose Vehicle. In onderstaand schema worden de stappen benoemd wanneer dit woninghypotheken betreft.

securitisatie van woninghypotheken

securitisatie van woninghypotheken

De bank heeft de woninghypotheken op zijn balans staan en schat het risico in met behulp van de parameters PD (probability of default; kans dat de klant binnen één jaar in default gaat) en LGD (loss given default; het verlies op de lening bij een default na verrekening met het onderpand, de woning). Ook houdt de bank bufferkapitaal aan op de balans voor de potentiële kredietverliezen. Dit vereiste bufferkapitaal wordt vastgesteld aan de hand van de genoemde risicomaatstaven PD en LGD.

Bij securitisatie wordt een Special Purpose Verhicle (SPV) opgericht. Wanneer de leningen worden verkocht aan de SPV, hoeft de bank niet langer meer het bufferkapitaal aan te houden (bijzondere omstandigheden daargelaten). De SPV betaalt voor de verpakte leningen door de uitgifte van notes (obligaties). De kopers van deze notes verschaffen de cash waarmee de SPV de hypotheken kan kopen.

Er vindt tranchering plaats waardoor er een hiërarchie ontstaat in de notes. De notes die de eerste kredietverliezen opvangen, zijn het meest risicovol. De kopers hiervan krijgen de hoogste coupon rente. De notes met het minste risico (de senior tranche) bieden de meeste bescherming tegen het kredietrisico, maar betalen ook de minste coupon rente.

Het draait nu om het volgende: wanneer banken de notes kopen moeten zij een kapitaalsbuffer aanhouden voor de kredietverliezen die kunnen optreden in de pool. En juist deze buffervereisten worden in de plannen van het Basel comité zwaar opgevoerd wat de stukken dus minder aantrekkelijk en moeilijker verhandelbaar maakt.

Hoeveel kapitaal aanhouden bij aankoop van zo’n tranche?

De banken die in de tranches investeren, kunnen in principe twee dingen doen. Ofwel zij behandelen de notes net alsof ze de leningen zelf op de balans zouden hebben staan. Het risico wordt dus gekwantificeerd aan de hand van de genoemde risicoparameters PD en LGD. Wel wordt er ook gekeken naar specifieke eigenschappen van de tranche die de bank heeft gekocht in de totale pool (attachment en detachment points; deze zijn kenmerkend voor de senioriteit van de gegeven tranche en de mate van bescherming die de tranche geniet van juniore tranches).

Deze methode wordt door het Basel comité aangeduid als de Supervisory Formula Approach (SFA) en deze methode is ook aangescherpt.

Het gebruik van de aangescherpte SFA is onderhevig aan allerlei voorwaarden. Eén van deze voorwaarden is natuurlijk dat de investerende bank over de informatie van de oorspronkelijke leningen in de pool moet beschikken. Anders kan de bank die de stukken koopt, natuurlijk niet de vereiste kapitaalsbuffer kwantificeren alsof de leningen op de eigen balans zouden staan.

Wanneer de aangescherpte SFA niet kan worden gebruikt, dient de bank een methode te gebruiken die gebruik maakt van de externe rating van de tranche, aangevuld met informatie rond de looptijd van de gekochte notes en (beperkte) informatie rond de mate van protectie die de tranche geniet in de gehele constructie. Dit is de Ratings Based Approach (RBA). Deze RBA is ook gereviseerd.

In deze bijdrage beperken wij ons tot de gereviseerde RBA. Zoals gezegd leidt deze tot een fors hoger kapitaalsbeslag.

De gereviseerde Ratings Based Approach

De verhoogde kapitaalslasten zijn volgens het Basel comité nodig om de buffervereiste meer in lijn te brengen met het risico. Het Basel Comité zegt over deze noodzaak:

During the crisis, the behaviour of securitisation exposures often diverged from expectations based on the models underlying the calibration of the current SFA and RBA. Assumptions about the diversification benefits proved to be optimistic, and existing models severely underestimated the concentration of systemic risk inherent in securitisations. Furthermore, some models underpinning the current securitisation framework omitted what turned out to be important drivers of risk (eg maturity), and underplayed the role of heterogeneity of underlying assets and the thickness of mezzanine tranches in determining overall risk.

Uit de kredietcrisis is duidelijk gebleken dat securitisatie tranches, ook die met een AAA rating, een aanzienlijk risico konden bevatten.

Naast het verhogen van de kapitaalsbuffer heeft het Basel comité ook meer willen differentiëren tussen rating, looptijd en aard van de securitisatie tranche. In deze laatste categorie kan het gaan om de relatief veilige senior tranche, of lager gelegen tranches, die eerder door verliezen geraakt zullen worden. Het onderscheid naar looptijd wordt in de figuur weergegeven aan de hand van twee looptijden, 1 jaar en 5 jaar. Hoewel de kapitaalsbuffer berekend wordt ten behoeve van kredietverliezen die zich in één jaar kunnen manifesteren, heeft een langere looptijd een hoger risico op rating migratie (verslechtering van de PD). Dit heeft het Basel comité willen uitdrukken met een hogere buffervereiste voor langere looptijden binnen elke combinatie van rating en senioriteit van de tranche.

Deze differentiatie komt duidelijk tot uiting wanneer we de ‘checkerboards’ baseren op de Risk Weighted Assets (RWA) zelf, in plaats van op hun ratio (zoals in de eerste figuur, die gereviseerde RWA / oude RWA weergeeft). De RWA geeft de waarde van de activa weer op de balans van de bank na risicoweging. Het aan te houden kapitaal dient ten minste 8% te zijn van deze RWA.

De oude RBA behandeling van de securitisaties tonen RWA’s die binnen de A-ratings maximaal oplopen tot 35%.

RWA van het oude Ratings Based Approach Securitisatie Framework voor tranches lopende van A- tot AAA (%)

RWA van het oude Ratings Based Approach Securitisatie Framework voor tranches lopende van A- tot AAA (%)

De nieuwe RWA’s kunnen oplopen tot ruim 450%, zoals direct blijkt uit de schaal van de colorbar rechts.

RWA van het nieuwe Ratings Based Approach Securitisatie Framework voor tranches lopende van A- tot AAA (%)

RWA van het nieuwe Ratings Based Approach Securitisatie Framework voor tranches lopende van A- tot AAA (%)

Tevens blijkt uit de figuur de veel grotere differentiatie. Tranches met een hogere rating (richting AAA) hebben een lagere RWA. Ook is er een duidelijke differentiatie tussen paren van naastgelegen kolommen voor dezelfde tranchedikte. Zo heeft de tweede kolom ‘Thin 5Y’ hogere RWA’s dan de eerste kolom ‘Thin 1Y’ voor dezelfde rating.

Conclusie

Dat het Basel comité een strengere behandeling voorschrijft voor securitisatie tranches komt niet als een verassing. In 2009 werd al in de Turner review gewezen op het systeemrisico van securitisatie (in sectie 1.4(ii)). En ook Turner pleitte al voor hogere kapitaalsbuffers voor securitisaties (in sectie 2.2(ii)).

Ook de gekozen differentiatie lijkt verstandig.

Het is wel de vraag of het Basel comité niet te ver is doorgeschoten met het ophogen van kapitaalsbeslag oplopend tot een vermenigvuldiging met een factor 20. Als deze regels, die nu nog in consultatiefase zijn, zo worden ingevoerd gaat het Nederlandse financiële systeem hier zeker last van krijgen.

Advertenties

Over Folpmers
Financial Risk Management consultant, manager van een FRM consulting department, bijzonder hoogleraar FRM

One Response to Dreigende wolken boven woningsecuritisaties vanuit Basel

  1. Erik Daae says:

    Indien de door het ABP en PFZW als gestelde voorwaarde om als pensioenfonds te beleggen in hypotheken een Nationale Hypotheek Bank met overheidsgarantie voor de obligaties zou komen, hoe is dan de beoordeling van de nieuwe situatie vanuit het gezichtspunt van o.a. de pensioenfondsen?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s