The Only Way Is Up!

Het nieuwe FTK biedt pensioenfondsen geen ruimte om een aanpassingsmechanisme in te voeren voor de toenemende levensverwachting; dit element uit het reële contract heeft het niet gehaald, mede uit angst voor invaarrisico’s. Een toenemende levensverwachting moet worden opgevangen (achteraf) in het herstelplan of via een lagere indexatie wanneer het fonds niet in onderdekking is.

 

De vraag is of dat voldoende is. Eén ding is immers zeker: de pensioenleeftijd zal de komende decennia flink stijgen. Bij meer gezonde levensjaren is het reëel om te verwachten dat er een gelijkblijvend deel arbeidzaam wordt doorgebracht, en in jaren gemeten is dit een toenemend aantal.

Ontwikkeling van de effectieve pensioenleeftijd

De effectieve pensioenleeftijd is juist de afgelopen decennia enorm gedaald. Het wordt tijd om deze trend te keren en om te zetten in een stijging. Je kunt het ook zo bekijken: dat een fors hogere pensioenleeftijd mogelijk is bewijst het niveau van de effectieve pensioenleeftijd van de jaren ’70: ruim boven de 65.

 

Nederland is overigens geen uitzondering. Met behulp van OECD data is voor 27 landen aan te tonen dat de dominante trend in effectieve pensioenleeftijd een forse daling laat zien vanaf de jaren ’70 tot pakweg 1995, waarna stabilisatie optreedt. Hieronder wordt de dominante trend in de data afgebeeld (eerste principaal component van de data die 76% van de variantie verklaart).

 

eerste principaal component van tijdreeksen per land van 27 landen met de effectieve pensioenleeftijd (data bron: OECD; mannen); dotted line: tweede principaal component

eerste principaal component van tijdreeksen per land van 27 landen met de effectieve pensioenleeftijd (data bron: OECD; mannen); dotted line: tweede principaal component

 

Vergelijken wij de effectieve pensioenleeftijd van 1970 met die in 2012 (het meest recente jaar van de OECD data), dan ontstaat onderstaand beeld:

 

effectieve pensioenleeftijd in 1970 en 2012 (data bron: OECD; mannen)

effectieve pensioenleeftijd in 1970 en 2012 (data bron: OECD; mannen)

 

In bijna alle landen ligt de punt (effectieve pensioenleeftijd in 1970) ruim boven de cirkel (effectieve pensioenleeftijd in 2012); enige uitzonderingen zijn Korea (dat zich geheel tegen de trend in beweegt) en Chili.

 

Zoals altijd met dit soort grafieken zijn de outliers interessant: 1970 gingen mannen in Polen pas op 74-jarige leeftijd met pensioen, terwijl nu in het groothertogdom Luxemburg mannen al op 58-jarige leeftijd afzwaaien van het werkzame leven.

 

Hoewel de effectieve pensioenleeftijd in de 27 landen van de OECD statistieken een stijgende trend laat zien vanaf 2005, weegt dit nog lang niet op tegen de daling die zich in de periode daarvoor heeft voorgedaan.

 

Per decade stijgt de levensverwachting in de OECD landen met 2 à 2,5 jaar. Zijn defined benefit pensioensystemen voldoende in staat om dit op te vangen? Zeker gezien de lage rente momenteel. Anders gezegd: het longevity risk en het renterisico correleren met elkaar.Het uitkeren van extra pensioenuitkeringen aan het eind van het leven door een stijgende levensverwachting heeft een grotere impact op de contante waarde van de verplichtingen bij een lage rente. Het verraderlijke is dat deze ontwikkeling gemaskeerd wordt in de dekkingsgraad doordat de rekenrente vanaf het ‘first smoothing point’ (20 jaar) kunstmatig wordt opgetrokken naar (vooralsnog) 4,2% als gevolg van de UFR.

 

Ondanks het nieuwe FTK geloof ik dat de dominante trend een correctie zal zijn op de verlaging van de effectieve pensioenleeftijd die zich in de periode 1970-1995 heeft voorgedaan. The only way is up. Verzet is zinloos.

Advertenties

Over Folpmers
Financial Risk Management consultant, manager van een FRM consulting department, bijzonder hoogleraar FRM

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s